माघ २७, काठमाडौँ । यदी तपाई सानो
बच्चाको आमा हुनुहुन्छ भने तपाईले आफ्नो सानो बाबु नानीलाई के खुवाउँदै हुनुहन्छ
विचार गर्नु भएको छ? भर्खरै जन्मिएका बच्चाहरुलाई के (आमाको दुध वा अन्य फर्मुला)
कसरी खुवाउने भन्ने सोच्दै हुनुहन्छ भने तपाईको बच्चाको लागि आमाको दुध नै
उत्कृष्ट हुन्छ ।
अहिले बजारमा आमाको दुधको सट्टामा
प्रयोग हुने धेरै किसिमका फर्मुला दुधहरु पाइन्छन। के तपाइलाई थाहा छ आमाको दुध र
फर्मुला मिल्कमा के कस्ता भिन्नताहरु छन?
१. पोषण सामग्री:
आमाको दुधमा बच्चालाई चाहिने सबै आवश्यक पोषक तत्वहरू, जसमा प्रोटिन, बोसो, कार्बोहाइड्रेट, भिटामिन र खनिजहरू उचित
अनुपातमा समावेश रहेका हुन्छन । साथै एन्टिबडीहरू र अन्य
प्रतिरक्षा कारकहरू पनि रहेका छन् जसले बच्चाहरूलाई संक्रमण र रोगहरूबाट जोगाउन
मद्दत गर्दछ।
फर्मुला दुध स्तनको दूधको नक्कल गर्न डिजाइन गरिएको हुन्छ तर यसमा स्तनको दूधले गर्ने जीवित एन्टिबडीहरू र प्रतिरक्षा-बढाउने कारकहरू समावेश छैनन्। शिशुको वृद्धिलाई समर्थन गर्न फर्मुलाहरू भिटामिन र खनिजहरू, फलाम सहित, सुदृढ हुन्छन्, तर तिनीहरू समयसँगै स्तनको दूधले गर्ने तरिकामा परिवर्तन हुँदैनन्।
२. प्रतिरक्षा प्रणाली समर्थन:
आमाको दुधमा इम्युनोग्लोबुलिन, सेतो रक्त कोषहरू, र अन्य जैविक सक्रिय अणुहरूले
भरिपूर्ण हुन्छ जसले बच्चालाई संक्रमणबाट बचाउन मद्दत गर्दछ।
यी
प्रतिरक्षा लाभहरू विशेष गरी प्रारम्भिक महिनाहरूमा महत्त्वपूर्ण हुन्छन् जब
बच्चाको प्रतिरक्षा प्रणाली अझै विकास भइरहेको हुन्छ।
फर्मुला दूधमा प्रतिरक्षा-बढाउने तत्वहरूको अभाव हुन्छ। कुनै कुनै फर्मुलामा अतिरिक्त पोषक तत्वहरू (जस्तै प्रीबायोटिक्स वा प्रोबायोटिक्स) ले सुदृढ हुन्छन्, तिनीहरूले स्तन दूधद्वारा प्रदान गरिएको प्रतिरक्षा सुरक्षालाई पूर्ण रूपमा दोहोर्याउन सक्दैनन्।
३. पाचन क्षमता:
आमाको दुध बच्चाहरूको लागि पचाउन सजिलो हुन्छ। यसमा लिपेज जस्ता इन्जाइमहरू हुन्छन्, जसले बोसो तोड्न मद्दत गर्दछ। फर्मुला खुवाउने तुलनामा कब्जियत र कोलिक समस्याहरूको सम्भावना कम गर्दछ।
फर्मुला दूधमा आधुनिक सूत्रहरू पचाउन सजिलो हुने गरी डिजाइन गरिएको भए तापनि, केही बच्चाहरूलाई निश्चित प्रकारहरूसँग समस्या हुन सक्छ, जसले कब्जियत, ग्यास, वा असुविधा निम्त्याउँछ।
४. विकासात्मक फाइदाहरू:
आमाको दुधमा DHA र ARA जस्ता आवश्यक फ्याटी एसिडहरूको उपस्थितिको कारणले उत्तम मस्तिष्क विकासलाई बढावा दिन्छ। अध्ययनहरूले देखाउँछन् कि स्तनपान गराउने बच्चाहरूको IQ थोरै उच्च हुन्छ र संज्ञानात्मक र भावनात्मक विकास राम्रो हुन्छ।
फर्मुला दुधका धेरै सूत्रहरू DHA र ARA ले समृद्ध हुन्छन्, तर तिनीहरूमा स्तन दूधमा भएको जैविक उपलब्धता (शरीरले पोषक तत्वहरू कति राम्रोसँग अवशोषित र प्रयोग गर्दछ) हुँदैन।
५. सुविधा:
आमाको दुध सधैं उपलब्ध, सही तापक्रममा, र नि:शुल्क हुन्छ । यसलाई तयारी वा भण्डारणको आवश्यकता पर्दैन।
फर्मुला दुधमा स्तनपान गराउने विकल्प नभएको बेला वा आमा काममा हुँदा सुविधाजनक हुन्छ । यसलाई पानीसँग मिसाएर, बोतलमा हालेर तयार गर्नुपर्दछ । जुन समय खपत गर्ने र महँगो हुन सक्छ।
६. बन्धन:
आमाको दुध खाने बच्चामा शारीरिक निकटता, छाला-देखि-छाला सम्पर्क, र आँखा सम्पर्कको कारणले गर्दा
आमा र बच्चा बीच घनिष्ठ सम्बन्ध बढाउँछ।
फर्मुला दूध खानाले स्तनपानको जस्तै बन्धन अनुभव प्रदान नगर्न सक्छ, यसले अझै पनि परिवारका अन्य सदस्यहरूलाई खुवाउने र बच्चासँग बन्धनमा संलग्न हुन अनुमति दिन्छ।
निष्कर्ष
आमाको दूध नै सामान्यतया शिशुलाई खुवाउने सुनौलो मानक मानिन्छ।
यसले आवश्यक पोषण, प्रतिरक्षा, र विकासात्मक लाभहरू प्रदान
गर्दछ, र यो दुध
अत्यधिक पाचन योग्य पनि छ।
अर्को तर्फ फर्मुला दूध एक सुरक्षित र प्रभावकारी विकल्प हुनसक्छ, तर यो तब मात्र उत्तम हुन्छ जन स्तनपान
सम्भव छैन। यसले बच्चाको पोषण आवश्यकताहरूलाई समर्थन गर्न सक्छ, तर यसमा स्तन दूधको प्रतिरक्षा
र विकासात्मक लाभहरूको अभाव छ।
त्यसैले
स्तनपानलाई
बच्चाहरूको लागि उत्तम विकल्पको रूपमा सिफारिस गरिन्छ, तर स्तनपान सम्भव छैन भने आवश्यक
पर्दा फर्मुला दुध खुवाउन भने सकिन्छ ।
- सृजना प्याकुरेल
